De eendengarage

Klik hier voor de .pdf-file gepubliceerd in DomJur.

Op 3 oktober 2002 heeft de kantonrechter van Zaanstad een opmerkelijke beschikking gewezen in een kwestie waarin de handelsnaam 'Eendengarage' een centrale rol speelde. Een Eindhovense VOF, h.o.d.n. De Eendengagage, vorderde dat de heer Aalderink uit Wormer het woord 'Eendengarage' uit zijn (jongere) handelsnaam 'Eendengarage Sander Aalderink' en domeinnaam 'eendengarage.nl' zou schrappen.

Eerst iets over de procedure. De VOF volgde de bijzondere kantongerechtprocedure ingevolge art. 6 van de Handelsnaamwet (hnw), dat de rechter de bevoegdheid geeft om een inbreukmakende handelsnaam te wijzigen. Deze procedure wordt niet vaak ingezet, omdat de rechter uitsluitend naar de hnw kijkt. Andere grondslagen van de eis, zoals de onrechtmatige daad, inbreuk op het auteursrecht of het merkrecht blijven dus buiten beschouwing. Bovendien moet het om geldige handelsnamen gaan. Indien komt vast te staan dat een van de twee namen geen geldige handelsnaam is, kan de kantonrechter meteen afhameren. Verder dragen de feiten dat geen schadevergoeding kan worden geeist en meer juridisch-technische obstakels bij aan de impopulariteit van deze procedure. Het is vaak een stuk veiliger om een handelsnaamgeschil - al dan niet in kort geding - bij de rechtbank in te leiden.

Maar in dit geval alle respect voor de gevolgde procedure, waarin de VOF kennelijk slechts uit was op een snelle uitspraak over de term 'Eendengarage' als handelsnaam. Art 1 hnw verstaat onder handelsnaam de naam waaronder een onderneming wordt gevoerd. Zo simpel kan het recht zijn dat reeds door het gebruik van een naam in het handelsverkeer, de handelsnaam ontstaat. In tegenstelling tot het merkenrecht worden in het handelsnaamrecht geen specifieke voorwaarden gesteld aan de naam, zolang de naam maar kan worden uitgesproken, gelezen en gehoord. En daar springen rechters door de bank genomen soepel mee om. Enkele beruchte 06-nummers zijn handelsnamen of wat te denken van de handelsnaam 'Bzzt!'? Toelaatbaar en ongetwijfeld onderscheidend van de rest.

Naar het oordeel van de kantonrechter i.c. kunnen vraagtekens gezet worden bij het voor een beschermde handelsnaam noodzakelijke onderscheiden vermogen van het woord 'eendengarage'. Ten onrechte legt de rechter hier een merkenrechtelijk criterium aan. Het onderscheidend vermogen van een handelsnaam is in tegenstelling tot het merk geen vereiste. Beschrijvende namen zoals Gezond Slapen, Het Gaande werk, Lopende Zaken en Het Kaasboertje zijn toelaatbaar. In feite komt iedere aanduiding voor bescherming onder de hnw in aanmerking, mits maar als handelsnaam gevoerd. De strekking van het handelsnaamrecht is immers niet de bescherming van de gebruiker, maar bescherming van het publiek, door het gebruik van misleidende en verwarrende handelsnamen tegen te gaan. Van misleiding is sprake wanneer een ondernemer zich anders voordoet dat hij is. 'BV' mag niet worden toegevoegd als het bedrijf geen besloten vennootschap is.

De VOF beroept zich louter op het verwarringsgevaar tussen 'De eendengarage' (van de VOF) en 'Eendengarage Sander Aalderink' enerzijds en 'Eendengarage.nl' anderzijds. Of er sprake is van verwarringsgevaar wordt bepaald door de mate van gelijkenis tussen de handelsnamen en de markt waarin de beide ondernemingen opereren. Handvatten om die markt te bepalen zijn de bediende klanten(groepen), plaats van de vestiging, karakter van de vestigingsplaats, status van de onderneming etc..

Behoudens het enkele woord 'eendengarage' verschillen beide handelsnamen aanmerkelijk. Terecht oordeelt de kantonrechter dat geen verwarring te duchten is bij het publiek. Hij noemt het dat de toevoeging 'Sander Aalderink' voldoende onderscheidend vermogen heeft. Zijn woordkeuze is verwarrend, want als ik het goed lees heeft hij het dan over twee onderscheidende vermogens. Het ene als (onjuiste) voorwaarde voor bescherming van de handelsnaam en het andere als mate van gelijkenis tussen de twee handelsnamen in kwestie.

Volgens de kantonrechter ligt in het feit dat de beide handelsnamen niet tot verwarring leiden besloten dat het gebruik van eendengarage.nl evenmin een verboden inbreuk vormt op de handelsnaam van de VOF. De kantonrechter gaat nu veel te scherp door de bocht. Ten eerste miskent hij dat het gebruik van een domeinnaam in het algemeen beschouwd wordt als het voeren van een handelsnaam en dus domeinnaam eendengarage.nl geïnterpreteerd moet worden als andere, zij het verkorte, handelsnaam van Aalderink. Ten tweede merkt de rechter niet op dat het taalkundige verschil tussen eendengarage.nl en De Eendengarage aanmerkelijk kleiner is, zo al niet non-existent, aangezien aan het lidwoord en de landenextensie geen betekenis van belang kunnen worden gehecht. We hebben het hier dus over gelijke handelsnamen.

Gelijke handelsnamen hoeven niet per definitie te conflicteren, zolang de ondernemingen maar in gescheiden markten opereren. De ene ondernemer is gevestigd in het zuiden en de andere in het noorden van het land. Ongetwijfeld zal het zo zijn dat zij hun klanten uit de regio halen. Maar dat laat onverlet dat door het gebruik van de domeinnaam Aalderink onder de eenden van de VOF schiet. Aalderink komt in het gebied van de VOF, want Eindhovenaren die www.eendengarage.nl intikken, kunnen en mogen in de veronderstelling verkeren dat ze naar de site van de VOF gaan. De domeinnaam van Aalderink moet daarom wijken. Dat kan op twee manieren: of hij haalt eendengarage.nl van internet of hij gebruikt zijn 'eerste' handelsnaam als domeinnaam, namelijk Eendengarage-Sander-Aalderink.nl (o.i.d.).

De VOF kon m.i. dus niet de eigenlijke handelsnaam van Aalderink ongedaan maken, maar wel de registatie van domeinnaam. In zoverre heeft de kantonrechter deze zaak niet goed gefileerd, waardoor de VOF ten onrechte in de hoek werd gezegd, met een proceskostenveroordeling toe.

2002 © mr. F.J. Van Eeckhoutte, IT/IE-advocaat, Amersfoort
www.vaneeckhoutte.eu