Content Syndication na NU.nl/ANP

Klik hier voor de .pdf-file met voetnoten.

Op 13 november 2002 wees de Haagse voorzieningenrechter vonnis in het kort geding die online nieuwsdienst NU.nl had aangespannen tegen het persbureau ANP. Wat was het geval? NU.nl verleende aan derden het recht om de dagelijkse nieuwskoppen als hyperlinks op hun eigen website over te nemen. Die hyperlink-headlines linkten door naar hun respectieve nieuwsartikel op de site van NU.nl. Nieuwsartikelen, die NU.nl bij ANP had ingekocht. ANP stelde dat dit contractueel niet was toegestaan en dreigde de overeenkomst te ontbinden. NU.nl eiste dat ANP zou blijven leveren.

Het recht dat NU.nl verleende komt neer op content syndication; het gelijktijdig op meerdere plaatsen publiceren van dezelfde inhoud. Het heeft een enge en een ruime betekenis. In enge zin moet het geïnterpreteerd worden zoals in het geval van NU.nl. Het middels een geautomatiseerd proces op geregelde tijdstippen synchroniseren van headers met die van het syndicaat (de aanbieder van de content, hier: NU.nl). NU.nl realiseerde dit door (gratis) software aan te bieden, waarmee content syndication in een handomdraai kon worden gerealiseerd. Zij stelde aan dat gebruik voorwaarden en hield controle. Ruim 1400 sites werden op deze manier aan NU.nl gekoppeld, waardoor haar site vaker werd bezocht. Met hogere bezoekersaantallen en dus meer (reclame)inkomsten tot gevolg.

In ruime zin is content syndication niets anders dan zelf al dan niet handmatig (deep)linken naar andere nieuwsverschaffers door van de headers hyperlinks te maken. Hier heeft het syndicaat geen controle. Dit brengt in herinnering de zaak Kranten.com. In die zaak eisten diverse dagbladen dat VOF Eureka Internetdiensten zou ophouden met deeplinken vanuit kranten.com naar de nieuwsartikelen van de krantensites, omdat zij daardoor reclame-inkomsten misliepen en de VOF inbreuk pleegde op hun auteurs- en databankenrecht. De president wees de eis af, omdat de plaats waar de advertenties stonden een eigen keuze was, waarin Eureka part noch deel had. Bovendien, zo stelde de president, mogen persoverzichten op grond van de auteurswet worden geciteerd en biedt het databankenrecht geen bescherming wanneer de databank slechts als bijzaak (spin-off) is ontstaan, hetgeen in casu het geval was.

Het verschil tussen Kranten.com en NU.nl/ANP is dat er bij Kranten.com geen contract tussen partijen bestond. Precies dat vormde in NU.nl/ANP de bottleneck, want daarin stond: "4.4 NU.nl heeft van ANP geen toestemming de Dienst te gebruiken voor email- en mobiele toepassingen en of content syndication.(..)". Is dan de stelling gerechtvaardigd dat content syndication is toegestaan, tenzij contractueel anders bepaald? Of anders gesteld, dat deeplinken is toegestaan, tenzij er een contractueel verbod op rust?

Daar lijkt het wel op, mits de intellectuele rechten van de syndicaten worden gerespecteerd. Persoverzichten vallen onder de citeervrijheid, dus kunnen de krantenkoppen vrijelijk worden overgenomen. Lastiger is de beoordeling van het databankenrecht van de syndicaten, omdat niet zichtbaar is of de titeloverzichten getuigen van een substantiële investering. Maakt een persorgaan zijn hoofdtaak van titeloverzichten, dan is er geen sprake meer van spin-off. Ook is mogelijk dat een syndicaat het maken en bewerken van de headers voor internet uitbesteed aan een daartoe speciaal toegerust bedrijf, waardoor het op goede gronden een inbreuk op haar rechten zou kunnen claimen.

De bovenvermelde stelling impliceert, dat nu content syndication in beginsel mag, je wel gek bent om nog een contract te sluiten. De uitgever van een syndicaat hoeft dus niet te verwachten dat potentiële afnemers zich zullen melden. Bovendien zal het praktisch onuitvoerbaar zijn om met al die afnemers individuele contracten af te sluiten. Vraag rijst dan of content syndication kan worden gereguleerd via een algemeen contract op de website?
Niet door ergens onderin op te nemen dat gebruik van de webpagina aanvaarding van de voorwaarden impliceert. Maar wel als de gebruiker vooraleer hij het nieuwsartikel wil gebruiken de overeenkomst in een pop-up uitdrukkelijk moet aanvaarden, bijv.:

Let op! ANP verleent u het gratis gebruik van deze webpagina. Gehele of gedeeltelijke overname daaruit is niet toegestaan.

Precies omdat knoppen moeten worden aangeklikt, zullen nogal wat uitgevers zich achter de oren krabben; als je als gebruiker van het ene naar het andere artikel wil zappen, zijn die knoppen a terrible pain. Als het dan toch moet, spreekt de constructie van de analoge toepassing van de bruikleenovereenkomst het meest aan. Bruiklening is een eenzijdige overeenkomst waarbij de ene partij een zaak gratis en tijdelijk aan een ander in gebruik geeft, onder de verplichting daar geen ander gebruik van te maken dan hetgeen bij overeenkomst is bepaald. Een laagdrempelig internetcontract(je) dus, met een eenvoudig, maar voldoende rechtsgevolg.

Een contract is evenwel niet noodzakelijk als content syndication een inbreuk op intellectuele rechten oplevert. In dat geval kan er wel ergens door het syndicaat worden op gewezen dat in beginsel toestemming vereist is. Net zoals bij het internetcontract kunnen ook hier overtreders technisch worden getraceerd. Verder kan content syndication technisch worden voorkomen, al zal dit niet steeds waterdicht blijken te zijn. Personen die de beveiligingssystemen van het syndicaat door kunstgrepen weten te omzeilen, zouden op grond van onrechtmatige daad kunnen worden aangesproken. Maar dan moet je die personen wel eerst weten te traceren.

Tot slot even terug naar NU.nl en ANP. ANP was boos op NU.nl omdat NU actief de headers met een deeplink aanbood. ANP vond het misplaatst dat NU.nl over de rug van ANP heen voor syndicaat speelde. Kennelijk wilde ANP zelf in content syndication doen. ANP heeft namelijk een meerderheidsbelang verkregen in Eyeballs bv., het bedrijf achter de content syndicator Sitecast.nl dat meer dan 1500 websites van actuele (ANP-)content voorziet.

2002 © mr. F.J. Van Eeckhoutte, ICT/IE-advocaat, Amersfoort
www.vaneeckhoutteadvocaten.nl