Begrippenlijst

Typ hierboven uw zoekterm in of scroll hieronder:

© 2001-2014 Lycaeus Juridisch Woordenboek - mr. F.J. Van Eeckhoutte

verzamelwerk : werk van letterkunde, wetenschap of kunst dat bestaat uit afzonderlijke werken van twee of meer personen. Er is sprake van een inbreuk op het auteursrecht als één van de afzonderlijke werken onrechtmatig is verveelvoudigd of openbaar gemaakt.

compilatie : verzameling van auteurrechtelijk beschermde werken. Bijv. op een verzamel-cd.

auteursrechten (©) : soort intellectueel recht. Uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of diens rechtverkrijgenden, om (behoudens enkele beperkingen) dit werk openbaar te maken en te verveelvoudigen.

auteursrecht : vorm van gecodificeerd mededingingsrecht; rechtsgebied uit voornamelijk de Auteurswet 1912, de Wet op de naburige rechten, diverse Europese Richtlijnen en internationale verdragen; vooral m.b.t. de rechtsverkrijging, omvang en het tenietgaan van bescherming van werken van letterkunde, wetenschap of kunst (bijv. romans) en uitvoeringen (bijv. theatervoorstellingen).

licentie : vaak schriftelijke toestemming om auteursrechtelijk beschermd werk te mogen openbaar maken of te verveelvoudigen. Bijv. ~ kunnen exclusief zijn, dus met uitsluiting van ieder ander, in beginsel ook de auteursrechthebbende zelf, of betrekking hebben op royalty's, kwaliteitsvoorwaarden en territorium.

naburige rechten : rechten die aan het auteursrecht verwant (naburig) zijn en die aan uitvoerende kunstenaars, (film of muziek)producenten en omroeporganisaties worden toegekend, omdat zij (auteursrechtelijk beschermd) werk uitvoeren, vastleggen respectievelijk uitzenden.

verveelvoudiging : reproduceren, bewerken of nabootsen van een werk. Bijv. iedere vastlegging van een werk of een gedeelte daarvan op een informatiedrager is een ~, de eerste vastlegging daaronder begrepen.

signatuur : het karakteristieke kenmerk van de maker op een beeldend werk waardoor hij als maker van dat werk wordt beschouwd. Bijv. zijn handtekening of een monogram.

vervaardigen : maken; scheppen. Bijv. onverminderd hetgeen reeds krachtens artikel 16b van de Wet [Auteurswet 1912] geoorloofd is, wordt niet als inbreuk op het auteursrecht beschouwd het ~ of doen ~ van verveelvoudigingen van geschriften door de overheid ten behoeve van personen tot haar dienst behorende of ten behoeve van bij de uitoefening van haar taak betrokken derden, doch niet tot een groter aantal dan voor de juiste vervulling van haar taak ten behoeve van de openbare dienst noodzakelijk is. (cit. art. 2 Besluit inzake kopiŽren van auteursrechtelijk beschermde werken)

copyleft : Engels: geen auteursrechten laten gelden. Voor open source software geldt ~. Bijv. ~-fundamentalisten zien in het succes van open source software het voorspel van een wereld waarin ten aanzien van geen enkel type werk nog auteursrechten worden uitgeoefend. (K.J. Koelman)

copyright notice : Engels: het teken © en de naam van de rechthebbende zijn formele vereisten voor bescherming van het auteursrecht volgens de Universele Auteursrecht Conventie (UAC).

droit de citation : Frans: het recht van citeren, waarbij het auteursrecht niet wordt geschonden, mits met bronvermelding.

droit moral / persoonlijkheidsrechten : Frans: niet overdraagbare, persoonsgebonden rechten, waardoor bijv. een auteur zich kan verzetten tegen wijzigingen in of aantasting van zijn werk.

prima facie : Latijn: op het eerste gezicht.

royalty : de in geld uitgedrukte tegenprestatie voor een licentie. Bijv. uitkering door een uitgever aan een auteur van een percentage van de opbrengst van een publicatie.

analoog werk : tastbaar werk. Bijv. boek.

auteurswet 1912 (Aw) : wet van 23 september 1912, houdende de vaststelling van het auteursrecht.

Berner conventie : belangrijkste verdrag op het gebied van auteursrecht. Dit verdrag garandeert o.a. een minimumbescherming aan de onderdanen van de aangesloten landen tot 50 jaar na de dood van de auteur.

bloemlezing : compilatiewerk; verzameling van werken of fragmenten van anderen.

Bureau voor Muziekauteursrecht (BUMA) : organisatie die in Nederland de belangen van componisten, tekstdichters en muziekuitgevers behartigt, meer bepaald m.b.t. het openbaar maken van muziek (uitvoeringsrechten). Bijv. live-optredens, radio- en tv-uitzendingen, verspreiding via internet en achtergrondmuziek bij horecabedrijven en winkels. Vrijwel alle componisten, tekstdichters en muziekuitgevers in Nederland (bijna 13.000) zijn rechtstreeks aangesloten bij Buma/Stemra. (bron: Buma/Stemra)

citaatrecht : het recht om - zonder dat dit geldt als inbreuk op het auteursrecht - een stukje van een werk van een ander over te nemen in een aankondiging, beoordeling, polemiek of wetenschappelijke verhandeling.

creativiteit : vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Het menselijk vermogen om iets te kunnen scheppen. Volgens sommigen strekt het auteursrecht tot bescherming van ~ en innovativiteit.

derivatief (bn.) : afgeleide. Een persoon die een licentie heeft op een auteursrechtelijk beschermd werk of aan wie het auteursrecht is overgedragen is ~ rechthebbende.

dichotomie : indeling in twee gedeelten. Bijv. het auteursrecht erkent de ~ tussen (onbeschermd) idee en (beschermde) uiting.

exploitatie: ontginnen, uitbaten.

exploitatierecht : onderdeel van het auteursrecht; het recht om een werk openbaar te maken en daar de vruchten van te plukken.

fonogram : soort geluidsdrager; iedere opname van uitsluitend geluiden van een uitvoering of andere geluiden.

fotokopie : middel tot verveelvoudiging van een auteursrechtelijk beschermd werk, enkel toegestaan voor eigen gebruik.

geestelijk eigendom : recht van de schepper van een werk (geestelijk voortbrengsel) waarop een of meerdere intellectuele eigendomsrechten kunnen rusten. Royalties zijn vergoedingen voor het gebruik van ~, bijv. voor het gebruik van tekst, muziek, illustraties en afbeeldingen. Het recht op vergoeding ontstaat wanneer een ~ met of zonder toestemming door een ander persoon wordt gebruikt.

gemeentezang : gezangen (en instrumentale begeleiding daarvan) tijdens erediensten worden niet als inbreuk op het auteursrecht beschouwd.

geschriftenbescherming : ontlening van gegevens uit geschriften die geen eigen oorspronkelijk karakter hebben en die bestemd zijn om openbaar gemaakt te worden, kan worden verboden. Bijv. telefoongids of dienstregeling.

grootrecht : uitvoering en vertoning van een muziekspel samen met dans, toneel of wat voor andere theatervorm dan ook. Het ~ valt buiten het bemiddelingsmonopolie van Buma. De bemiddeling inzake het muziekauteursrecht is dan vrij, waardoor een uitgever dan de auteursrechten kan innen.

incidentele verwerking : zo nu en dan verwerken; verwerking die terloops is en van ondergeschikte betekenis

kopie : afschrift, duplicaat van een origineel; verveelvoudiging

kraakmiddelen : middelen die uitsluitend bestemd zijn om het, zonder toestemming van de maker van een auteursrechtelijk beschermd werk, verwijderen of het ontwijken van een technische voorziening ter bescherming van een werk.

kraken : het zonder toestemming van de rechthebbende op een auteursrechtelijk beschermd werk verwijderen of ontwijken van een technische voorziening ter bescherming van het werk.

maker : (intellectuele eigendom) persoon die het geestelijk voortbrengsel (boek, liedje, software) feitelijk heeft gemaakt of, indien dat in dienstverband is gemaakt, de werkgever.

openbaar maken : aan het publiek bekend maken; wordt gebruikt in het kader van het auteursrecht op een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, en ~ is dan het uitsluitend recht van de maker van een werk.

originair (bn.) : oorspronkelijk. De persoon die een werk heeft vervaardigd is ~ rechthebbende op dat werk.

parodie-exceptie : uitzondering op de beschermingsregels van het auteursrecht in geval van een parodie. Een parodie is een werk waarin een auteursrechtelijk beschermd werk al dan niet instrumenteel wordt ingezet om iets op humoristische wijze aan de kaak te stellen. Een parodie is geoorloofd, mits het niet in strijd is met de maatschappelijke zorgvuldigheid. Bijv. de parodie op Bassie & Adriaan.

persexceptie : verweer dat het de persmedia is toegestaan om berichten over actuele onderwerpen over te nemen uit andere persmedia, zonder dat hiervoor toestemming of een vergoeding vereist is.

persoonlijkheidsrecht : onderdeel van het auteursrecht; het recht, voortkomend uit de band tussen de maker en zijn werk om zich te verzetten tegen veranderingen en aantastingen van zijn werk en openbaarmaking door anderen. Dit recht is (in tegenstelling tot het exploitatierecht) niet overdraagbaar.

persoonlijkheidsrechten : persoonsgebonden rechten waardoor bijv. een auteur zich kan verzetten tegen wijzigingen in zijn werk.

piraterij / piracy : Engels: opzettelijke inbreuk op de intellectuele eigendom van een ander wordt in bijv. de auteurswet als ~ strafbaar gesteld met maximaal zes maanden gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie.

plagiaat: zonder toestemming overnemen van auteursrechtelijk beschermde teksten en deze uitgeven voor eigen werk.

portfolio : overzicht van iemands werk (bijv. foto's van een model; ontwerpen van een architect).

preserveringskopie : kopie op vaak een modernere drager voor het behoud van werken.

reprorecht : het recht om auteursrechtelijk beschermd werk te mogen kopiëren voor louter eigen gebruik. Bijv. voor een studie.

uitputtingsleer : opvatting dat wanneer een rechthebbende een product in één lidstaat heeft uitgebracht, hij op grond van zijn merkrecht de verdere verhandeling daarvan binnen de EG niet kan belemmeren. Het recht ten aanzien van dat product is dan uitgeput.

vertalingsrecht : vorm van exploitatie van een auteursrechtelijk beschermd werk; recht om een werk in een andere taal te mogen vertalen. Vertaling is een wettelijke vorm van verveelvoudiging.

Wet op de naburige rechten (WNR) : wet van 18 maart 1993 houdende regelen inzake de bescherming van uitvoerende kunstenaars, film- en muziekproducenten en omroeporganisaties. Daarin o.a. opgenomen de bescherming van de persoonlijkheidsrechten van uitvoerend kunstenaars.